De eenzaamheid daar en toen, hier en nu gedragen

Er zijn acht deelnemers, allen aanwezig, twee groepsleden zijn enkele minuten te laat.

Jan is 56 jaar en een alleenstaande man met veel problemen op het vlak van sociale interacties. Hij is vier en een half jaar in de groep.

Roger, 50 jaar, is gehuwd maar mist intimiteit in zijn relatie. Hij is anderhalf jaar in de groep.

Luc is 73 jaar, hij is tweemaal gehuwd en heeft al sinds zijn achttiende terugkerende depressieve perioden. Hij voelde zich voor de start van de groep al een tweetal jaar opnieuw depressief afglijden. Hij is anderhalf jaar in de groep.

Els is 42 jaar, heeft vier kinderen uit drie relaties, heeft nu al lang een stabiele relatie, maar blijft affectie en aandacht missen. Ze is één jaar in de groep.

Klara is 45 jaar en gehuwd, maar twijfelt over de stap om te gaan scheiden. Ze is zes maanden in de groep.

Anne is 40 jaar. Ze heeft een vaste relatie, maar is bang dat haar jaloersheid een hypotheek hierop legt. Ze is zes maanden in de groep.

Peter is 38 jaar en gescheiden. Hij heeft een passionele relatie achter de rug, die hij niet kan loslaten. Hij is twee maanden in de groep.

Ine is 57 jaar en alleenstaand. Ze heeft een volwassen autistische zoon. Sinds een jaar voelt ze zich depressief. Ze was vroeger ook al in groepstherapie en al lange tijd in individuele therapie. Ze is nu één maand in de groep.

De sessie begint met vragen naar Ine, wier depressiviteit in de vorige sessie erg voelbaar was. Luc en Roger bevragen waarom haar vrijwilligerswerk gestopt is en hoe ze haar dagen doorbrengt. Ze deed dertig jaar vrijwilligerswerk maar komt nu sinds een jaar bijna niet buiten. Luc heeft zelf veel gehad aan bezig zijn, mensen ontmoeten, het leidt af van het slecht voelen. Ze verwoordt hoe dit slechts afleiding is van de echte realiteit, en hoe alleen ze is als ze thuiskomt. Ze ziet de zin niet meer in van die afleiding. Roger vraagt haar of ze ontgoocheld is in dat vrijwilligerswerk, of ze iets terug had verwacht.

Luc blijft het belang van bezig zijn als afleiding benadrukken. Ine probeert uit te leggen dat het een leugen is jezelf dit voor te houden. Het vuur is weg. Peter herkent dat, sport was ooit zijn passie en nu doet hij het omdat het moet. Hij wil die gedrevenheid terugvinden. Roger snapt wat ze bedoelen. Ine heeft het over dat doel in haar leven dat ze kwijt is, en dat ze door bezig te blijven de realiteit ontkent.

Els, Jan en Luc blijven zoeken naar hoe ze zich terug nuttig zou kunnen voelen. Jan heeft het over haar zoon, voor wie ze toch gezorgd heeft.

Anne zegt kordaat dat Ine het toch zelf zal moeten doen; als ze niet buitenkomt zal er niets veranderen. Dat heeft ze zelf onlangs ook beseft. Ze denkt eraan te stoppen met de groep, iemand anders kan misschien meer geholpen worden. Ine hoopt toch nog altijd op een lichtpuntje, wat Luc bemoedigend beaamt. Hij heeft ook zo'n donkere periode gekend. Men heeft het over je leven al dan niet zelf in de hand hebben, over het belang van praten in de groep hier. Hij vindt het lastig dat Ine nu liever zou zwijgen, hoewel hij zelf soms te veel nadenkt en geconfronteerd wordt met hoe moeilijk het is om jezelf te veranderen, ook al weet je wat er mis is.

Klara heeft zich te veel willen veranderen voor de anderen. Jan vindt dat dit wel iets heeft opgeleverd, namelijk een gezin. Peter betwijfelt dit: heeft het iets opgeleverd als het niet is wat je had gewild, als je erop terugkijkt? Hij zou opnieuw willen beginnen, maar je kunt de klok niet terugdraaien. Jan vindt het ook heel erg te zien dat je dingen hebt stukgemaakt. Hoe ga je daarmee om?

Luc heeft het over zijn eigen proces.

Anne gaat weer suggesties geven: een babbeltje slaan met de buren, begeleid wonen … Jan benadrukt haar lege nest, het rouwproces, blijft daarop terugkomen. Ze ontkent het.

Anne vraagt welk versje dat was. Roger vertelt dat in zijn ouderlijk huis in de keuken een versje hing, hij keek er altijd naar: ‹Daar alleen kan liefde wonen, daar alleen is het leven zoet, waar men stil en ongedwongen alles voor elkander doet›. Het was een soort motto, een richtlijn, maar eigenlijk is dat toch niet ideaal als motto, omdat je dan je eigen behoeften aan de kant zet om aan de behoeften van anderen te voldoen. Twee weken geleden kwam dat versje ook ter sprake in Therapie op de televisie. De therapeut zei dat dat versje veel heeft kapotgemaakt, misère veroorzaakt.

Klara kijkt terug naar haar eigen huwelijk, hoe ze zich aangepast heeft. Jan zegt dat het versje blijft hangen bij mensen bij wie het niet zo is. En dat het mensen ook wel traumatiseert, terwijl het niet juist is. Zijn vader kwam ook eens thuis met zo'n versje, en ze kregen er ruzie over omdat hij het totaal anders interpreteerde als zijn vader.

Ik vraag welk versje dat was, maar Jan wil er niet op ingaan, het was iets in het Duits. Van zulke versjes moet je het niet hebben, dat stamt uit een vroeger tijdperk, toen kinderen dat moesten opdreunen. Klara had dat tegenover iedereen, zich ten dienste stellen aan de anderen. Ze heeft altijd alles geslikt. Als ze erop terugblikt, was ze daardoor heel opgejaagd en in de war. Ze is opgelucht dat ze ermee is gestopt. Ze heeft zich altijd ook zo schuldig gevoeld. Ze verbindt het met haar strenge opvoeding, haar ervaringen op het internaat.

Roger had altijd de drang om voor anderen van alles te doen opdat ze van hem zouden houden, dat beseft hij nu. Nu weet hij dat hij in zijn jeugd iets tekortgekomen is en dat wil goedmaken, in de hoop dat ze alsjeblieft van hem zouden houden. Klara zocht vooral bevestiging; ze was bang afgewezen te worden, alleen te blijven. Peter herkent vooral dit laatste.

Jan was vroeger niet bang om alleen te zijn, maar als hij nu alleen is, voelt hij zich schuldig omdat hij zich zo isoleert. Hij forceert zich om sociaal te zijn, vrienden te maken, en verwijt zichzelf dat hij dat niet genoeg gedaan heeft. Vroeger had hij daar geen behoefte aan, nu wel. Vroeger trok hij zich terug in een cocon van zelfgenoegzaamheid. Hij verwijt zichzelf dat enorm. Luc beseft nu dat hij vroeger te weinig in sociale contacten geïnvesteerd heeft, zijn werk was genoeg voor hem.

Anne vindt van niet, zo komt hij niet over. Je spreekt toch over je eigen ervaring, iedereen mag zeggen wat hij wil. Jan vindt zichzelf niet empathisch genoeg. Klara merkte dat hij de vinger soms op de wonde legt, dat ze het eerder vooral heel raak vindt. Soms is hij confronterend, maar daar kan ze tegen. Roger heeft iets gelezen wat hem erg aan Jan deed denken. Het ging over een cliënt die tegen zijn therapeut zegt dat hij heel zijn leven het gevoel heeft dat hij in een groot treinstation staat. Elke dag komen er treinen aan en vertrekken er treinen en altijd heeft hij het gevoel dat mensen op de trein niet willen dat hij opstapt. Dankzij de therapie is hij gaan inzien dat hij zelf voor die afwijzing zorgde. Toen moest Roger aan Jan denken. Wij zitten nu op een trein hier in de groep. En ergens zorg je zelf voor afstand.

Ik vraag opnieuw wat de groepsleden bij zichzelf voelen bij de wijze waarop Jan reageert.

Ik was de tijd bijna uit het oog verloren en merk dat ik moet afronden. Ik geef aan dat we er nog op terugkomen. Er wordt gelachen als Jan zegt dat het goed is om te stoppen, omdat hij de anderen toch maar verveelt.