Gedachtespinsels over liefde en andere zaken

In de essays die volgen vergelijkt de auteur hiphop met psychoanalyse. Op uiteenlopende wijzen worden ze met elkaar in verband gebracht. Beide domeinen worden gezien als uitdrukkingsvormen van wat zich aan de oppervlakte onttrekt: roerselen uit de onderwereld, die maar gedeeltelijk het daglicht te zien krijgen. De vaak rauwe, ritmische taal van de hiphop fungeert hierbij als een hedendaags equivalent van het onbewuste verwoorden en is een van de mogelijke verbindingen tussen hiphop en psychoanalyse.

De auteur, Mark Kinet, hanteert een opvallend lichte en toegankelijke stijl, met een toegangspas tot een theoretische schatkist. Het boek bestaat uit korte, soms ultrakorte essays van drie tot vier pagina’s waarin associaties, gedachtespinsels en persoonlijke ervaringen zich organisch vermengen met wetenschappelijke theorieën en inzichten. Belangrijke psychoanalytische concepten worden terloops en haast spelenderwijs geïntroduceerd en ontvouwen. Het lijkt welhaast té eenvoudig van opzet, maar elk essay heeft een verdiepend ‹laagje›.

Het eerste deel van het boek is gewijd aan het thema liefde, een thema van alle tijden, met tweeëntwintig korte teksten met uiteenlopende manifestaties en modaliteiten van liefde. In ‹Hondbewuste liefde› fungeren kleine grappige anekdotes — onder meer over de hond van de auteur zelf — als opstap voor een bespreking van de zeven affectieve systemen volgens Panksepp. Wat Kinet hier doet is opmerkelijk: hij raakt een kernvraag aan om zich er vervolgens van te verwijderen. De lezer voelt haast een dilemma aan zonder dat het geëxpliciteerd wordt. Zo is in de hondbewuste liefde voelbaar dat hij zijn hond, die een neurobiologische basis met de mens deelt, menselijke trekken toedicht. Deelt deze hond dan ook het bestaan van een onbewuste? Een complexe vraag waar Kinet niet verder op ingaat.

Elders wordt het oedipuscomplex belicht, onder de titel ‹Een vierkant verlangen›. Hier suggereert Kinet, bijna terloops, een uitbreiding van de klassieke driehoek. Er zouden meer spelers in het liefdesveld kunnen zijn, maar hoe ziet dat er concreet uit? Als een minnares of een intern gerepresenteerde ander? Ook hier kiest de auteur ervoor het niet uit te werken. Het is aan de lezer om dit op te pakken, terwijl Kinet verder mijmert.

Er ontvouwt zich een meervoudige beweging door het gehele boek: we maken een reis door het psychoanalytische veld, door het associatieve landschap in het hoofd van de auteur, en ook door de tijd. Maatschappelijke veranderingen leiden mede tot andere betekenissen rondom kernconcepten. In ‹De lieve lust› wordt bijvoorbeeld de ontwikkeling van seksualiteit en seksuele opvattingen sinds de seksuele revolutie van de jaren zestig verbonden met Freuds theorie van de infantiele seksualiteit.

De andere delen, achtereenvolgens ‹Voor de kliniek›, ‹Van het leven› en ‹Tot sciencefiction›, zijn op vergelijkbare wijze opgebouwd. Fragmentatie lijkt hier het organiserende principe: uitleg van het woord ‹posologie› en fenomenen als ‹big data› passeren de revue. Toch ontstaat er een bepaalde coherentie door de verbindende kracht van de auteur zelf.

Wat in het bijzonder opvalt is de gepersonaliseerde ‹finishing touch› die de auteur aanbrengt. Dit komt tot uitdrukking in de opgenomen gedichten. Haiku’s introduceren de verschillende delen van het boek. Deze poëtische intermezzo’s verlenen het boek een ritme en een affectieve structuur. Het draagt bij aan de dynamiek en de toegankelijkheid. Het is alsof de auteur bij ons, de lezer, een snaar wil raken om zorg te dragen voor de rijkdom aan psychoanalytische kennis, dit mede toegankelijk te maken en het verder te verweven in het hedendaagse veld.

Is de auteur geslaagd in deze opzet? Het boek leest vlot en eigentijds terwijl het psychoanalytische kader geen moment uit het oog verloren wordt. De fragmentarische vorm is perfect voor de moderne lezer. Hoewel dit boek zich niet laat samenvatten kan worden gesteld dat het in de veronderstelde opzet is geslaagd.

© 2009-2026 Uitgeverij Boom Amsterdam
ISSN 1382-516x

De artikelen uit de (online)tijdschriften van Uitgeverij Boom zijn auteursrechtelijk beschermd. U kunt er natuurlijk uit citeren (voorzien van een bronvermelding) maar voor reproductie in welke vorm dan ook moet toestemming aan de uitgever worden gevraagd:

Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikelen 16h t/m 16m Auteurswet 1912 jo. Besluit van 27 november 2002, Stb 575, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoeding te voldoen aan de Stichting Reprorecht te Hoofddorp (postbus 3060, 2130 KB, www.reprorecht.nl) of contact op te nemen met de uitgever voor het treffen van een rechtstreekse regeling in de zin van art. 16l, vijfde lid, Auteurswet 1912. Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16, Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten, postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, www.cedar.nl/pro).

No part of this book may be reproduced in any way whatsoever without the written permission of the publisher.